Gedenken en toekomst

uitvaartIk ben net terug van mijn vakantie als de telefoon gaat. “Annet, wil jij vrijdag een uitvaart begeleiden?”, vraagt een uitvaartondernemer mij. Het gaat om een familie van een 101 jarige mevrouw. Ik heb de overledene niet gekend en moet mijn input voor de uitvaartplechtigheid vooral hebben van de familie. Maar tijdens het familiegesprek is al gauw een vertrouwde sfeer.

Een van de familieleden laat mij een briefje zien van hun moeder dat ze enige jaren had gemaakt met het oog op haar uitvaart.  In een prachtig oud handschrift staat: Geen kerkdienst,  wel een dominee, veel zingen en niet met cd’s en enkele titels van geestelijke liederen. Het geeft mij een indicatie van het geloof waaruit mevrouw heeft geleefd. We wisselen van gedachten over ‘geen kerkdienst maar wel een dominee’. Een van de kinderen wist te vertellen dat de zegen, (-en het bijgaande gebaar kan alleen in de protestantse traditie gemaakt worden door een dominee-), voor moeder het belangrijkste was van een kerkdienst. Daarmee kon moeder weer de nieuwe week in. Dus wellicht daarom een dominee. We besloten creatief om te gaan met het woord kerkdienst. Per slot van rekening was ik ook niet een dominee, maar een pastoraal werker. Al pratende ontdekte we de essentie van het afscheidsmoment. Het gaat erom de moeder te gedenken en voor de kinderen een opening te maken naar de toekomst. Het werd dus een viering waarin we NN gedenken en uitzien naar toekomst. Alle opgeschreven liederen konden hierin geplaatst worden, kleinkinderen zetten oma nog eenmaal in het licht en er werden toespraken gehouden door een zoon en een kleindochter waarin anekdotes verteld werden over hoe deze vrouw in omgang was.  Als pastor legde ik een verbinding met psalm 23. De psalm waar deze vrouw de laatste dagen van haar leven mee had geleefd. En ik sprak een dankgebed uit voor haar leven, voor wie ze was en bad om de nabijheid van de Eeuwige voor allen die nu met een lege plek verder moesten leven. Tot slot zegende ik deze mevrouw, waardoor zij haar reis kon voortzetten en kregen allen aanwezige de zegen van Sir Patrick mee:

De Eeuwige is voor ons om ons de juiste weg te wijzen.
de Aanwezige is achter ons om ons in de armen te sluiten,

om ons te beschermen tegen gevaar.
De Nabije is onder ons om ons op te vangen

wanneer wij dreigen te vallen.
De Barmhartige is in ons om ons te troosten

wanneer wij verdriet hebben.
Die Ene omgeeft ons als een beschermende muur,

wanneer anderen over ons vallen.
De Eeuwige is boven ons om ons te zegenen.
Zo zegene ons de Altijd-Nabije, vandaag, morgen,

en tot in de eeuwen der eeuwen.

Na een dag stuurde ik de familie de uitgesproken teksten toe. Zij bedankten mij: ‘Zeer bedankt voor de fijne samenwerking en de uitvoering van de dienst. Ik vond, en naast mij velen, de viering erg mooi. Ik zal er nog regelmatig aan denken, zeker nu ik ook de uitgesproken tekst heb die ik nu zeker nog een keer zal lezen.’

Een uitvaart is maatwerk. Als pastor begeleid ik familie en neem de traditie waarin ik zelf sta mee. Maar de traditie van de overledenen en de toekomst van de nabestaanden staat centraal. En binnen die kaders is alle vrijheid om er een mooi en waardig moment van te maken!